*جُستاری به*
*دشت پهناور و حاصلخیز سیلاخور*
*در دامنه‌ی زاگرس کوه ( لرستان )*

*به قلم: حمیدرضا آقایی*

قسمت اول

در حد فاصل رشته‌کوه‌های موازیِ لرستان ، دشتها و درّههایِ نه چندان وسیعی قرار گرفته است که تقریباً یک هفتم کل خاک لرستان را در بر گرفته است. این اراضیِ رسوبی و بسیار حاصلخیز که‌ از ته‌ نشست رودخانه‌ها به وجود آمده است، از قدیمی‌ترین مراکز زندگی مردم این منطقه و از کانونهای اولیه تمدن روستانشینی و شهر نشینی و مرکز فعالیتهای کشاورزی و باغداری بوده‌‌ است.
به همین دلیل همواره بیشترین جمعیت انسانی را در خود جای داده است.
از مشخصات مهم جلگه‌ها و دشتهای منطقه‌ی لرستان ، این است که اَغلبِ آنها در آغاز ، گودالهای بزرگی بوده‌اند که به وسیله جریان رودها از مواد رسوبی پر گردیده‌اند.
رودهایی که رسوبات را با خود آورده‌اند با دیوارهای کوهستانی برخورد نموده‌اند. اما آنها در اثر شدت جریان‌ سنگها و دیواره‌های سخت ، کوهها را در یک عرض کوچک بریده‌اند و به راه خود ادامه داده‌اند ، به همین جهت است که در منطقه لرستان دشتها و تنگه‌های باریک ، با رودهایی که از عمق این تنگه‌های می گذرد، مرتباً تکرار می شوند.
امروزه می‌بینیم که در ناحیه لرستان دشتها پشت سر هم به وسیله رودهایی که از کمرکش و سینه‌ی کوهها می گذرند، به هم متصل می شوند ، که در این فرصت به مهمترین این دشتها یعنی ( *دشت سیلاخور*) خواهیم پرداخت.
*دشتِ سیلاخور*
دشت سیلاخور در دامنه‌ی رشته کوه زاگرس ( **اشترانکوه*) « *آلپ ایران*»
وسیع ترین دشت لرستان با مساحتی بالغ بر ۱۳۰ هزار هکتار که طول آن شرقی غربی و خاک آن بسیار مرغوب و حاصلخیز ذکر گردیده است.
شهرهای اشترینان، بروجرد، دورود و ازنا را از غرب به شرق متصل می‌کند.
رودخانه‌ی سیلاخور یا ( *تیره رود*) از غرب به شرق، خاک آن دیار را مشروب می‌سازد، و شاهرگ حیاتیِ این منطقه بشمار می‌رود.
گمان می‌رود این اراضی در گذشته به ویژه در زمان کاسیت ها ، مادها و هخامنشیان از مهمترین مراکز پرورش اسب بوده‌اند ،
برخی از گمانه‌زنی‌ها حاکی از آن است که احتمالاّ واژه سیلاخور از کلمه‌ی «سیر آخور» (نقل از کتاب لرستان و تاریخ قوم کاسیت، کاسیان، نوشته محقق گرانمایه جناب محمد سهرابی) گرفته شده‌ باشد. در این صورت با موضوع پرورش اسب بی ربط نیست.
در طول دشت سیلاخور شاید صدها روستا و آبادی قرار گرفته که اغلبِ مردم ِ این روستاها از طریق کشاورزی و گاهی دامپروری امرار معاش می‌کردند. این دشت در گذشته‌ای نه چندان دور سراسر پوشیده از مرغزارها ، مراتع ، بیشه زارها ، باغات ، قلمستان‌ها و نیزارهای وسیع بوده است.
امروزه به علت توسعه شتابگونه‌ی زندگی شهری و گسترش صنایع مختلف ، متاسفانه این اراضیِ سرسبز و حاصلخیز روز به روز زیرِ ساختِ ساختمان‌های کارخانه‌های سنگبری و سایر تاسیسات، ادارات و صنایع فرو می‌رود.
ادامه دارد.