*جُستاری به‌ برخی‌ از‌ ارزش‌های‌ فرهنگی مردم لرستان(بازیهای‌محلی)*

و اهمیت شناخت آنها ؛

قسمت دوٌم؛

به قلم :حمیدرضا آقایی

حال که با ضرورتهای حفظ  فرهنگهای‌قومی‌و‌محلی و سرگرمی‌های اقوام ایرانی تا حدودی آشنا گردیدیم .
در این مجال به معرفی تعدادی‌از بازی‌های‌محلی مردم لرستان با اهداف و جزییات آنها می‌پردازیم .
تا شاید در آستانه فرا رسیدن بهار *(سیزده بدر )* و روزهای حضورگسترده ایرانیان در دامن طبیعت به اتفاق اعضای خانواده و آشنایان و اشتیاق برای رهایی از زندگی شهری و انجام برخی از بازیهای محلی ، خاطراتی شیرین را برای علاقمندان به ارمغان آوریم.
امید‌است که محققان ، پژوهشگران و علاقمندان جوان دیارمان را ترغیب کرده تا با ورود به این مباحث، آثار ارزشمندی را به جامعه‌ی هدف خویش ( علاقمندان) ارایه نمایند.

هرگاه می‌خواهیم تعریفی روشن از بازی داشته باشیم، نخست می‌بایست در جایگاهی قرار بگیریم که بازیها را با توجه به اهداف آنها معرفی کنیم. تا با نگاهی به اهداف بازیها تعارفی را بیان داریم.
_ بازی در حقیقت به معنای« لذت بردن » است. در این تعریف بازی یک فعالیتِ آزادانه و داوطلبانه است که هر فرد با لذت به آن می پردازد و احساس خوشایندی خواهد داشت.

_ بازی به منزله‌ی رها شدن از انرژی و نیروی اضافی است.

_بازی به عنوان یک پدیده‌‌ی فطری و ارثی در درون انسانهاست.

_ بازی وسیله‌ای است برای آمادگی فرد جهت  مراحل مختلف زندگی.

_ بازی به منزله‌ی  راه و روشی است ، برای رفع خستگی فرد در طول زندگی هفتگی اش.

*- *واژه‌ی بازی ( play)* در واژه‌نامه‌ی علوم ورزشی اینگونه تعریف گردیده‌ است.
بازی نوعی فعالیت بدنی است که آزاد ( بدون سازمان) بوده که داوطلبانه شروع می‌شود و داوطلبانه نیز خاتمه می یابد.

همه‌ی بازیها باید دارای این ویژگی‌ها باشند.
بازی می‌بایست موجب رشد شخصیت افراد گردد.
بازی می‌بایست موجب رشد هوش و تکامل ذهنی افراد گردد.
بازی می‌بایست موجب رشد و تکامل جسم افراد گردد.

دو نمونه از بازی‌ها و سرگرمی های محلی مردم لرستان؛

*نام بازی : دَس وِ چالَه؛*
هدف حرکت شناسی: تقویت تمامی عضلات بدن
هدف روانشناسی: ایجاد تقویت اعتماد به نفس و فراگیری عضویت در گروه و مشارکت در فعالیتهای گروهی
تعداد بازیکنان در بازی دَس وِ چالَه، هر چند نفر ی که باشند، ایرادی ندارد. نخست. در یک زمین صاف و هموار ، گودالی به عمق ده سانتی متر حفر می کنند، آنگاه از میان نفرات یک نفر به حکم قرعه دست خود را درون چاله می‌گذارد و شروع به چرخیدن به دور چاله می‌کند . بقیه بازیکنان در اطراف او قرار گرفته و مرتباٌ به سوی او یورش می‌برند و سعی دارند که او را از گودال دور سازند. وقتی به این ترتیب بتوانند شخص سَرِ چاله را از گودال دور کنند و او را با زدن کف دست به پشتِ شانه‌هایش ( پشتِ گورده‌ اش) کتک کاری او، آن فرد نیز می‌بایست سعی کند که دوباره خود را به گودال برساند و چاله‌ی خویش را حفظ نماید ، تا برنده محسوب شود.
اگر موفق شد، یکنفره دیگر جای او را می گیرد، و اگر موفق نشود مجدداٌ دست خود را در چاله گذاشته و بازی ادامه یابد.
همچنین ، اگر فرد سَر ِگودال در هنگام چرخیدن  بتواند با پای خود به قوزک یا ساق پای یکی از نفرات یورش برنده ، آن شخص بازنده محسوب شده و جای خود را با فردی که دستش در گودال بوده عوض می کند و حالا اوست که می بایست شروع کننده بازی باشد.
__________________
بازی شماره ۲

*نام بازی: سه پا ( نوعی رقص)*
هدف حرکت شناسی : تقویت تمامی عضلات بدن
هدف روان شناسی : ایجاد حس اعتماد به نفس ، همبستگی، تمرکز حواس ، ایجاد نشاط و شادی

شرح بازی؛ این بازی یکی از زیباترین و پر هیجان‌ترین *مقام‌های رقصِ لری* است که سرعت عمل خاصی در آن دیده می‌شود. در این بازی گروه بازنه پنجه به پنجه و شانه به شانه ، هماهنگ با نوای سرنا و دُهل یا کمانچه و تنبک ، طوری که هر ضربِ دُهل زیر پای آن قرار می‌گیرد یعنی ضرب آهنگ دهل، پا با زمین تماس پیدا می‌کند ، حرکت پا از پای راست شروع می‌شود ، یعنی سه قدم به جلو و یک قدم با پای چپ به عقب و دو باره تکرار این حرکت .
گاهی ممکن است در خلال اجرای این مقام *گروهِ بازِنَه* ترانه‌های لری را هماهنگ زمزمه کنند.
ترانه‌هایی بمانند: سوزه سوزه_ کوش طلا_ کُلنجه‌زرد_ بالا‌برز_ ولادوست دیرم_ گَنِم خَر_
اجراء می شود.
« موسیقی لرها ازکهن ترین آواهای شناخته شده‌ی ایرانی است که با استفاده از فرهنگ جغرافیایی خاص لرستان از تأثیر پذیری اقوام سایر کشورها در طول دوران در امان  مانده  و همچنان رنگ و بوی کهن خویش را حفظ کرده است. این آواها معمولاّ دسته جمعی اجرا می شوند ، گاهی این آواها همراه با اجرای حرکات موزون در مراسمات برگزار می‌کردند
لرها حرکات موزون را رقص می نامند و رقصنده‌ها را *(بازِنَه)* که در گویش محلی به آن *دَس گِرِته* یا باخته که از باختن یعنی بازی کردن، می آید. می گویند.»
برای کسب اطلاعات بیشتر به کتب ؛ بازیهای محلی، نوشته‌ی محمد نظری و بازیهای بومی و محلی اثر ، فرید بهرامی و فرهنگ مردم لرستان، نویسنده ؛ سعید شادابی، تاریخ لرستان« قوم کاسیت» محمد سهرابی، ( نویسندگان و پژوهشگران توانمند لرستانی)مراجعه نمایید.