مهتاب یاراحمدی کارشناس ارشد زمین شناسی

نقش زمین در تغییر فصول

فصل ها تاثیرات غیر قابل انکاری بر روی زندگی ما انسان ها دارند .فصل ها بر روی فعالیت هایی که ما انجام میدهیم غذاهایی که نیاز داریم و لباس هایی که میپوشیم و همچنین حالات روحی ما تاثیر می گذارند.

فصل دوره ای از سال است که با شرایط خاص آب و هوایی تعداد ساعات روز مشخص میشود. تعداد فصول بستگی به موقعیت جغرافیایی منطقه دارد .

برای تعیین بازه زمانی فصول دو روش اصلی هواشناسی و نجوم وجود دارد از منظر هواشناسی هر فصل شامل سه ماه است و هر فصل شامل حدودا ۹۰ روز است. از دید نجومی هر فصل یا در نقطه اتقلابین ( زمانی که خورشید به جنوبی ترین یا شمالی ترین نقطه اسمان میرسد) یا در اعتدالین (عبور خورشید از خط استوا) اغاز می شود.

بسباری از مردم تصور می کنند که به دلیل بیضوی بودن مدار زمین فصل ها تغییر می کنند و وقتی زمین به دور خورشید نزدیک تر است هوا گرمتر و وقتی دور تر است هوا سردتر است اما علت اصلی تغییرات فصل ها شیب محور زمین است که در علم نجوم به عنوان (( انحراف محوری)) شناخته می شود.

محور زمین خطی فرضی است که از وسط زمین و قطب شمال و قطب جنوب میگذرد زمین حول این محور می چرخد و علت به وجود امدن شب و روز چرخش فرعی محور زمین است . محور چرخش سیاره ما با زاویه حدودا ۲۳.۵ درجه نسبت به صفحه دایره البروج دارای انحراف است به احتمال زیاد این شیب بر اثر برخورد با سیاره دیگر به اندازه مریخ ایجاد شده است.

اگرچه انحراف محور زمین در طول سال تغییر نمی کند اما با چرخش زمین به دور خورشید جهت زمین نسبت به خورشید به طور مداوم تغییر می کند، بنابراین هنگامی که یکی از نیمکره های زمین مثلا نیمکره شمالی به سمت خورشید باشد ساعات ببشتری از روز روشن است و ما بهار و تابستان را تجربه میکنیم اما وقتی از خورشید دورتر میشویم سردتر میشود و ما در فصل پاییز و زمستان قرار داریم .

فصول در نیمکره جنوبی خلاف نیمکره شمالی است. وقتی در کشور ما زمستان است در امریکای جنوبی تابستان است و هنگامی که فصل بهار به اروپا می رسد پاییز در استرالیا اغاز میشود پس نیمکره شمالی و جنوبی در دوره های مختلف سال به سمت خورشید متمایل می شود.

با توجه به اینکه تمام هشت سیاره منظومه شمسی انحراف دارند پس سیارات در منظومه شمسی دارای فصل هستند اما فصول دیگر سیارات کاملا متفاوت از فصول سیاره زمین هستند .