آ پارسا:
✍مهتاب یاراحمدی کارشناس ارشد زمین شناسی

♦️دورود خفته بر ارابه مرگ ♦️

♦️منطقه لرزه خیزی دورود تا بروجرد

منطقه چین خورده _رانده زاگرس  شامل  گسل های اصلی و مهمی است که یکی از مهم ترین این گسل ها در دشت سیلاخور از منطقه  ارجنک  شهرستان دورود تا نزدیکی  شهرستان بروجرد واقع شده است  که به گسل دورود شهرت یافته است .

🔻گسل دورود به عنوان یکی از مهم ترین بخش های لرزه ای گسل اصلی عهد حاضر زاگرس به طول حدودا ۱۰۰ کیلومتر امتداد دارد  که این منطقه را به منطقه لرزه خیزی تبدیل کرده است. رودخانه های متعددی بر اثر گسل دورود منطبق شده است که از این جمله میتوان به رودهای (گهر و ماربوره)  اشاره نمود.دریاچه گهر به احتمال زیاد در اثر بسته شدن دره گهر توسط یک سنگ ریزش عظیم (قبل از سال ۱۲۶۸ ه ش) ضمن وقوع زلزله ای مخرب و ویرانگر تشکیل شده است . اثر گسل دورود را با تعقیب چشمه های آبی که در دشت سیلاخور مشاهده میشود میتوان شناسایی نمود.

🔻از جمله رویداد های مهم لرزه ای این گسل، زمین لرزه ۷.۴ ریشتری ۳ بهمن سال ۱۲۸۷ بوده که خسارت زیادی وارد کرده است و همچنین زمین لرزه  هایی با بزرگی بیش از ۵ ریشتر در سال ۱۳۳۷ و ۱۳۴۲ به وقوع پیوسته و  در دهه اخیر زمین لرزه ۶.۱ ریشتری  در ساعت ۴ و ۵۵ دقیقه صبح  ۱۱ فروردین سال ۱۳۸۵ که شامل دو پیش لرزه و ۲۰۰ پس لرزه بوده است به وقوع پیوسته است .

♦️تصویری از زلزله سال ۱۲۸۷دورود لرستان

🔻با توجه به مطالعات انجام شده  بر روی گسل دورود، این گسل توانایی ایجاد زمین لرزه هایی به بزرگی ۷.۵  ریشتر را نیز دارا میباشد.

بنابراین با توجه به موقعیت منطقه از لحاظ لرزه خیزی لازم است به جهت جلوگیری از خسارت های وارده به هنگام زلزله در ساخت و ساز بناها تمهیدات لازم به کار برده شود .

از جمله این تمهیدات

۱_استحکام و مقاوم سازی اجزای ساختمان:
تجهیزات مکانیکی – الکتریکی و سایر اجزای سازه باید از مقاومت لازم در برابر تکان های ناشی از زلزله برخوردار باشد.

۲_شکل پذیری عناصر سازه ای:
شکل پذیری از جمله ویژگی های اِلِمان های سازه است که نقش مهمی در مقاوم سازی بنا ایجاد میکند اگر این اِلِمان ها از انعطاف پذیری لازم برخوردار باشند هنگامی که به آن ها بار اضافی وارد میشود دچار آسیب و شکست ناگهانی نخواهند شد.

۳- منظم بودن سازه:
زمانی میتوان یک سازه را منظم دانست که در اطراف آن المان های باربر جانبی به طور مساوی قرار گرفته باشند.

۴_پایداری پی ساختمان:
پی ساختمان یا فوندانسیون باید از مقاومت لازم در برابر نیروهای زلزله برخوردار بوده و سازه هایی که به آن متصل هستند دچار تکان های شدید نشوند .اگر پی ریزی ساختمان  براساس استاندارد های لازم صورت گیرد به خوبی میتوان نیروهای واژگونی زلزله را تحمل نمود و نیروهای جانبی بین زمین و سازه را انتقال داد .
🔴متاسفانه طی سالیان اخیر با بهره گیری از ماده ۱۰۰ شهرداری ها ، این بند بسیار مهم مورد غفلت قرار گرفته است 🔴

۵_سختی و دوام سازه :
زلزله نیروهای قائم و جانبی بسیاری به ساختمان وارد میکند از این رو اگر یک سازه از مقاومت لازم برخوردار نباشد نیروهای جانبی که ساختمان را به صورت افقی حرکت میدهند میتوانند صدمات بسیاری به ساختمان وارد کنند و منجر به فرو ریختن آن شوند .

🔻ساختمان های بلند و انبوه سازی

در ساختمان های بلند و آپارتمان ها بارهای وارده به صورت یکنواخت و متمرکز میباشد برخی از این بارها ناشی از وزن مصالح به کار رفته و وزن افراد و تجهیزات انتقال کننده ساختمان است بار جانبی زلزله به صورت افقی بر روی سازه وارد میشود و نیروهای برشی و گشتاور خمشی تولید میکند این نیرو متناسب با ارتفاع به صورت تقریبا خطی افزایش یافته و بر مقدار نیرو در ارتفاع افزوده میشود.

🔻بنابراین با توجه به اینکه منطقه مورد نظر (شهرستان دورود ) بر روی کمربند اصلی زلزله (گسل دورود ) قرار گرفته  و با توجه به اهمیت زمین لرزه در این منطقه باید در ساخت ساختمان ها بویژه آپارتمان ها تمهیدات لازم به کار برده شود و ساختمان ها کاملا با رعایت اصول مهندسی ساخته شوند  و تا حد ممکن از ساخت ساختمان های بلند و انبوه سازی جلوگیری به عمل آید .